تغدیه و سالمندان

[فهیمی نیک]

در این مبحث شما با انواع میوه ها و غذاهایی که برای سالمندان مناسب هست و تاثیر خوبی بر روی سلامتی آنها دارد آشنا می شوید .

[فهیمی نیک]

کدو ، سبزی ارزان قیمت و در دسترسی که همه با آن آشنایی داریم ، خواص شفا بخش زیادی دارد . کدو انواع مختلفی دارد و در اینجا به ذکر خواص کدو حلوایی می‌ پردازیم .
این گیاه یرقان ( زردی ) را برطرف می‌ کند .
قسمت ‌های مورد استفاده کدو حلوایی عبارتند از : میوه ، پوست ، تخم میوه و گل کدو حلوایی را به صورت پخته ، ترشی ، مربا ، تهیه روغن ، مورد استفاده قرار می‌ دهند .

خواص کدو حلوایی
انواع کدو ، ادرار آور و تب ‌بر است .
تخم کدو بخصوص پوست سبزرنگ آن ضد کرم است . لذا مصرف مقدار 75 تا 100 گرم تخم کدو در مورد افراد بزرگسال و 37 تا 50 گرم آن در مورد اطفال تجویز شده است .
کدو حلوایی ، سینه را نرم و اخلاط و سرفه را آسان می‌ کند .
اگر کدو حلوایی را پخته به صورت کرم به صورت بمالید و نیم ساعت صبر کنید ، رنگ چهره و رخسار باز شده و صورت را براق و زیبا می ‌نماید . خوردن کدو ، موجب برطرف شدن غم و اندوه است .
خوردن کدو با عدس رقت و نرمی قلب می‌ آورد . کدو برای درمان قولنج مفید است .
خوردن کدو مغز را تقویت می‌ کند . روغن تخم کدو برای تسکین درد بواسیر بسیار مفید است .
جوشانده گل کدو برای سینه بسیار مفید است . خوردن کدو باعث تجدید قوای جسمی و روحی بدن و موجب استحکام بافت‌های بدن می‌شود . خوردن کدو ، خوابی راحت به دنبال دارد و کسانی که دچار کم‌خوابی هستند، کدو برای درمان کم‌خوابی آنها مؤثر است .
کدو طبیعتی سرد دارد . کدو صفرا را تسکین می‌ دهد .
شیره تخم کدو یبوست را برطرف می‌ کند ، لذا باید صبح ناشتا یک فنجان از آن میل شود .
ابن‌ سینا پزشک مشهور اسلامی ، کدو را برای رفع سردرد ، رفع بی ‌خوابی و درمان خستگی اعصاب تجویز می‌ کرد .
کمپوت کدو مخلوط با سیب ، غذای ملین خوبی است و برای دفع یبوست تأثیر زیادی دارد .
چون کدو به آسانی پخته می‌ شود غذایی فوق ‌العاده مفید برای معده ‌های ضعیف است . کدوی پخته را به بچه ‌ها ، پیرمردان و به کسانی که دچار بیماری عفونت شده‌ اند و دوره نقاهت را می ‌گذرانند ، بدهید .
کدوی پخته با عدس ، غذایی مناسب برای گرفتگی سینه است .
کمپوت کدو برای مبتلایان به سنگینی معده و اسهال مفید است ؛ برای این منظور 100 گرم گوشت کدو را تکه‌ تکه کنید و در یک لیتر آنقدر بجوشانید تا نصف آب بخار شود و پس از صاف کردن آب آن را بگیرید و با مقداری شکر آن را شیرین کرده و هر وقت مایل بودید آن را مصرف کنید . آب کدویی که به ترتیب بالا به دست می‌آید برای تسکین درد بواسیر مؤثر است . لذا نوشیدن 3 بار در روز از آب کدو تجویز شده است .
بر اساس نتایج پژوهش‌ های متعدد ، کدو سلول‌ های مغز را فعال می ‌کند و به شکل چشمگیری حافظه را تقویت می ‌کند . پزشکان می ‌گویند که کدو کار هضم غذا را آسان ‌تر می ‌کند .
اگر پوست کدوی خام را به صورت مرهم بر روی زخم ‌های سطحی پوست یا سوختگی ‌های شدید قرار دهید، پوست را نرم می ‌کند .
کمپوت کدو مخلوط با سیب از غذا های مفید برای بیماران مبتلا به ورم پروستات است . آب کدوی پخته ، ادرار آور خوبی است و برای رفع اختلالات کلیه و مثانه است . مربای کدو تقویت‌کننده بدن و اعصاب است . ترشی کدو ، اشتها آور و هضم کننده غذاست .
غرغره با آب کدوی پخته برای درمان گلودرد مفید است . سوخته شده پوست کدو ، برای بند آوردن خون اثر معجزه ‌آسا و بسیار سریع دارد ، به طوری که فوراً خونریزی را بند می‌ آورد و دو لبه زخم را به هم می‌ چسباند و سوزش و ناراحتی زخم را خیلی زود تسکین می ‌دهد .
سوخته پوست کدو حلوایی برای درمان سوختگی ‌ها مفید است . به این منظور باید پوست سوخته شده کدو را در روغن زیتون یا خوراکی مخلوط کرده و در محل سوختگی بمالید .
سوخته پوست کدو ، پیسی و لکه‌های سفید پوست را درمان می ‌کند ، بدین منظور باید پوست کدو حلوایی را خشک کرده، بسوزانید و سپس این پوست سوخته را در سرکه مخلوط کرده هر روز لااقل یک مرتبه در محل بمالید تا بهبودی حاصل شود .
پوست سوخته شده کدو حلوایی به ترتیبی که گفته شد برای درمان خونریزی احشاء و بواسیر مفید است .
خوردن روغن کدو برای معالجه افسردگی ، غم و غصه ، خمودگی ، اعصاب ، مالیخولیا و تشنج بسیار مفید است .
خوردن مغز خام تخم کدو به مقدار 35 گرم در روز برای درمان سوزش ادرار ، زخم معده ، خش‌خش سینه ، اخلاط خونی ، خونریزی ریه و تسکین سرفه مفید است .
روغن تخم کدو برای بی ‌خوابی بسیار مفید است و مقدار استعمال این روغن در هر مرتبه حداکثر 35 گرم است .
بر اساس نتایج پژوهشی جدید ، کدو حلوایی علاوه بر خواص متعدد از پیری پوست جلوگیری می‌ کند . کدو حلوایی سرشار از آنتی ‌اکسیدان است .
خوردن 150 گرم از آن در روز نیاز بدن به الیاف را تأمین می ‌کند . کدو حلوایی به سبب داشتن کلسیم ، فسفر ، منیزیم و آهن بسیار مغذی است .

[فهیمی نیک]

دكتر محمد جواد حسین‌زاده متخصص تغذیه با بیان این كه مشكلات عاطفی و افزایش افسردگی ، دریافت مواد غذایی در سالمندان را دچار مشكل می كند ، گفت : این روند می ‌تواند سوء تغذیه سالمندان را به همراه داشته باشد .

این متخصص تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی تهران با اشاره به شیوع چاقی در سالمندان گفت : افزایش توده چربی در بدن سالمندان خطر ابتلا به انواع بیماری ها را افزایش می ‌دهد .

وی با بیان این كه با توجه به تغییراتی كه در ساختار بدن افراد سالمند رخ می ‌دهد ، میزان چربی نسبت به سال‌ های قبل این افراد افزایش و نیاز به انرژی كاهش می ‌یابد ، گفت : بدن سالمندان نیازی به كالری و انرژی زیاد ندارد و اگر در تغذیه آنان دقت نشود ، اضافه دریافت مواد خوراكی موجب افزایش چربی در بدنشان می شود .

دكتر حسین‌زاده كم تحركی را یكی از ویژگی ‌های دوران سالمندی دانست و تصریح كرد : كالری تجمع یافته در بدن به دلیل كم ‌تحركی نمی ‌سوزد و افزایش وزن را به همراه خواهد داشت . لذا برای جلوگیری از افزایش وزن در این دوران توصیه می ‌شود سالمندان بسته به وضعیت جسمانی ‌، به فعالیت ‌های فیزیكی خود توجه كنند و آنها را افزایش دهند .

وی با بیان این كه سالمندان باید تناسب هرم غذایی خود را حفظ كنند ، اضافه كرد : میزان نیاز سالمندان به پروتئین افزایش می‌ یابد . در عین حال نباید مجموع كالری دریافتی آنها بیشتر شود .

این متخصص تغذیه با بیان این كه سالمندان به میزان دریافت پروتئین مورد نیاز بدن خود توجه نمی ‌كنند در توضیح گفت : این افزایش نیاز به دلیل تغییرات در دستگاه گوارش در دوران سالمندی و این كه در كار آنزیم ‌های شكننده پروتئین در دستگاه گوارش اختلالاتی ایجاد می ‌شود و مشكلات جذبی به وجود می‌ آورد ، روی می ‌دهد .

وی با اشاره به عدم مصرف شیر توسط برخی سالمندان به دلیل مشكلات گوارشی به آنان توصیه كرد ، از منابع دیگری برای دریافت كلسیم استفاده كنند و مصرف روزانه ماست و دیگر مشتقات شیر را برای جذب كلسیم ایده ‌آل دانست .

دكتر حسین ‌ز‌اده در ادامه بر مصرف حداقل گوشت قرمز به دلیل داشتن اسید چرب اشباع شده تأكید كرد و گفت : مصرف تنها 2 تا 3 بار در هفته گوشت قرمز كم‌ چرب به افراد سالمند توصیه می ‌شود . وی با تأكید بر مصرف گوشت سفید مانند مرغ و ماهی افزود : در طبخ گوشت سفید باید سرخ كردن گوشت را به حداقل رساند یا حذف كرد .

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی تهران ، سالمندان را به استفاده مناسب و در حد نیاز میوه و سبزیجات توصیه كرد و گفت : سالمندان علاوه بر مشكلات دندانی برای مصرف سبزیجات در دریافت فیبر و پروتئین ‌های میوه و سبزیجات به دلیل مشكلات گوارشی ناتوان هستند و می‌ توانند به‌ طرق دیگر مانند مصرف آب ‌میوه‌ ها و سبزیجات این مشكلات را حل كنند؛ چرا كه مصرف میوه و سبزیجات در كنترل و پیشگیری بیماری ‌ها به اثبات رسیده است .

وی با اشاره به مشكل یبوست در سالمندان ، آن را ناشی از تغییراتی كه در جدار دستگاه گوارش ایجاد شده دانست و گفت : تغییر شكل در عضلات و كم ‌تحركی سالمندان و كهولت سن از عوامل مهم یبوست در این افراد است و مصرف میوه و سبزیجات مناسب و به هنگام می ‌تواند علاوه بر اثرات مفید ذكر شده در رفع یبوست چاره‌ گشا باشد .

دكتر حسین ‌زاده در ادامه‌ به سالمندان توصیه كرد ، از چربی ‌های اشباع شده با منشأ حیوانی كمتر استفاده كنند . روغن زیتون و زیتون جایگزین مناسبی برای روغن‌های اشباع ‌شده است ؛ چرا كه می‌تواند جنبه حفاظتی برای عروق سالمندان ایجاد كند و جایگزین مناسب دیگر روغن‌ ها باشد . وی مصرف روزانه 1 تا 3 گردو را به دلیل داشتن امگا 3 به سالمندان توصیه كرد و افزود : گردو جزو روغن ‌های بافت گیاهی است كه می ‌تواند جنبه حفاظتی برای عروق سالمندان داشته باشد .

این متخصص تغذیه احتمال ابتلای سالمندان به سوء تغذیه را بسیار بالا دانست و گفت : سوء تغذیه می ‌تواند برای سالمندان كه در معرض تغییرات سیستم دفاعی هستند ، خطر ابتلا به انواع عفونت ‌ها را افزایش دهد .

وی یكی از ویتامین‌ های مورد نیاز سالمندان را ویتامین D دانست و گفت : افراد سالمند با وجود تغییرات استخوانی و عدم توان حركت ، كمتر در معرض نور خورشید قرار می ‌گیرند و این امر زمینه ایجاد پوكی استخوان در سالمندان را افزایش می دهد .

دكتر حسین ‌زاده یكی دیگر از ویتامین‌ های مورد نیاز سالمندان را ویتامین 12 B معرفی كرد و یكی از دلایل كمبود این نوع ویتامین در سالمندان را اشكالاتی در جذب 12 B در دستگاه گوارش دانست و گفت : به دلیل كهولت سن ، موادی كه از دیواره معده برای هضم و جذب 12 B ترشح می‌ شوند ، دچار مشكلاتی می ‌شوند و در دراز مدت باعث كمبود ویتامین 12 B در سالمندان می‌ شود . ویتامین 12 B در شیر، پنیر و تخم مرغ یافت می ‌شود . وی در پایان مصرف روزانه‌ 6 تا 8 لیوان آب را به سالمندان توصیه كرد و گفت : سالمندان به دلیل تغییر در مركز حساسیت به تشنگی كه در اثر كهولت سن به وجود می ‌آید ، احساس تشنگی نمی ‌كنند و از مصرف آب خودداری می ‌كنند . در حالی كه سالمندان نیز به آب فراوان نیازمند هستند .